Այս առաւօտ Կեդրոնական Վարչութիւնը միջազ•ային հարցերու կապուած իր քննարկումներու ծիրէն ներս, յատուկ յայտարարութիւն մը կատարեց Հայկական Ցեղասպանութեան 90-ամեակին առիթով, զոր միաձայնութեամբ ընդունուեցաւ շուրջ 300 ժողովականներուն կողմէ£
Յայտարարութիւնը կþըսէ. ՙԱյս տարի 24 Ապրիլին պիտի նշուի 90-ամեակը, Հայկական Ցեղասպանութեան որու ընթացքին մէկուկէս միլիոն հայեր ջարդուեցան Թուրքիոյ մէջ եւ մէկ միլիոն հայեր աքսորուեցան իրենց հայրենիքէն£ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդը տարբեր առիթներով կոչ ուղղած է Հայկական Ցեղասպանութեան պաշտօնական ճանաչման, ինչպէս նաեւ Թուրքիոյ կողմէ իր պատմութեան այս սեւ բաժնի նկատմամբ անհրաժեշտ վերաբերումը ունենալու •ծով£ Թուրքիոյ կողմէ իր պատմութիւնը արժեւորելու անհրաժեշտութիւնը վերջերս դարձեալ արծարծուեցաւ Եւրոպայի Եկեղեցիներու Խորհուրդին կողմէ, Թուրքիոյ եւ Եւրոպական Միութեան յարաբերութեանց ծիրէն ներս՚£
Քրիստոնէական հայեցողութեամբ արդարութեան եւ հաշտութեան տանող ճամբան, որպէս նախապայման կը պահանջէ •ործուած ոճիրին ճանաչումը: Այս է ճամբան նաեւ յիշողութեան բուժման եւ ներողամտութեան կարելիութեան£ Սակայն ներողամտութիւն չի նշանակեր անցեալը մոռնալ, այլ անցեալին նայիլ արդարութիւնը հաստատելու, մարդկային իրաւունքները յար•ելու, եւ ապա ոճիրը կատարողներուն եւ զոհերուն միջեւ յարաբերութիւն ստեղծելու յանձնառութեամբ£
Միջազ•ային հարցերու պատասխանատու յանձնախումբը Կեդրոնական Վարչութեան ճամբով Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի Ընդհանուր Քարտուղարին կը յանձնարարէ, Խորհուրդի բոլոր անդամ եկեղեցիներուն թելադրել որ Ապրիլ 24-ը վերածեն Հայկական Ցեղասպանութեան Յիշատակութեան Օրուան£ Ան նաեւ կը յանձնարարէ ընդհանուր քարտուղարութեան Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդին կողմէ անհրաժեշտ քայլերուն դիմելու, Հայկական Ցեղասպանութեան 90-ամեակի նշման ուղղութեամբ£
Կեդրոնական վարչութիւնը Միջազ•ային Ոճրային Ատեանի •ծով կատարած իր յայտարարութեան մէջ եւս յատուկ յիշատակութիւն կատարեց Հայկական Ցեղասպանութեան մասին« ըսելով.- ՙ20րդ դարու պատմութիւնը լեցուն է բարբարոսային ոճրա•ործութիւններով: Արդարեւ 20-րդ դարուն չորս ցեղասպանութիւններ պատահեցան.- 90 տարիներ առաջ Հայկական Ցեղասպանութիւնը, 60 տարիներ առաջ հրէական Հոլոքոսթը, 30 տարիներ առաջ Խմեր Կարմիրը եւ 10 տարիներ առաջ Րուանտայի Ցեղասպանութիւնը£ Այս ցեղասպանութիւնները տարբեր ձեւերով ճանաչում ստացան, սակայն Հայկական Ցեղասպանութիւնը անհրաժեշտ ճանաչում չ•տաւ՚: Ապա յայտարարութիւնը կոչ կþուղղէ ՙյստակ քննարկումի ենթարկելու անպատժելիութեան եւ հաշուետուութեան առնչուած հարցերը՚ կանխար•իլելու համար ցեղասպանութիւնները մարդկութեան դէմ£
Նոր Նախիջեւանի եւ Ռուսաստանի Հայոց Թեմի առաջնորդանիստ Մոսկվա քաղաքի հայ ազ•աբնակչությունը, հավատարիմ իրենց ազ•ային ավանդույթներին, այդ օրը երեկոյան հավաքվել էր առաջնորդանիստ Ս. Հարություն Եկեղեցում, ուր երեկոյան ժամը 4-ին առաջնորդ` Տ. Եզրաս եպիսկոպոս Ներսիսյանի հանդիսապետությամբ կատարվեց հանդիսավոր ժամեր•ություն, տոնի նախատոնակը եւ Անդաստան: Հավարտ սրբազան արարողության կատարվեց նորապսակների օրհնության կար•, որից հետո Եզրաս Սրբազնանն իր օրհնության խոսքն ուղղեց ներկաներին` ի մասնավորի ասելով, որ ազ•ային մեր Եկեղեցին իր պատմության ողջ ընթացքում ոչ միայն եղել է Տիրոջ խոսքի քարոզողն ու Աստվածային փրկության ավետարանողը, այլ նաեւ մեր ազ•ային ավանդույթների ամենամեծ պաշպանն ու պահապանը, որի ամենավառ դրսեւորումը, թերեւս, այսօրվա տոնն է, որ եկեղեցական արարողության ավարտին իր շարունակությունը պետք է •տնի ազ•ային տոնակատարությունների տեսքով: Ապա նորապսակներին մաղթեց ամուր սիրո եւ երջանկության հարատեւություն ընտանեկան կյանքից մերս, որպեսզի կարողանան արժանավոր, օրինակելի ընտանիքներ լինել` իրենց ազ•ային նկարա•րին համապատասխան կյանք ապրելով:
Ապա Սրբազան Հայրը Եկեղեցու Ս. Սեղանի կանթեղից վառեց խորհրդանշական մի մոմ, որից եւ ամբողջ ներկա հավատացյալները վառեցին իրենց ձեռքերի մոմերը իրենց տները տանելու համար: Չնայած Մոսկվայի փետրվարյան ցրտաշունչ օրվան եկեղեցին լեփ-լեցուն էր բարեպաշտ հայորդիներով եւ մանավանդ նորապսակ զույ•երով, որոնց նախապես տեղյակ էր պահվել եկեղեցական արարողությունների եւ ծրա•րված հանդիսությունների մասին:
Եկեղեցական կար•ն ավարտվելուց հետո, բոլոր ներկաներն Առաջնորդ Սրբազան հոր •լխավորությամբ եկեղեցուց դուրս եկան եւ իրենց քայլերն ուղղեցին դեպի առաջնորդարանի շրջափակում պատրաստված Տյառնընդառաջի խարույկ, ուր ազ•ային եր• ու պարով, համաժողովրդական ուրախությամբ տեղի ունեցավ մեծ տոնախմբություն: Ժողովրդական տոնախմբությունների անցկացմանն իրենց մասնակցությունը բերեցին նաեւ Ս. Հարություն եկեղեցու եր•չախմբի անդամները, որոնք իրենց կոմիտասյան կատարումներով առավել •եղեցկացրեցին օրվա հանդիսությունը: Հանդիսության ավարտին ներկաներին բաժանվեցին օրվա խորհուրդը ներկայացնող թերթոններ, ինչպես նաեւ փոքրիկ նվերներ` ի հիշատակ այդ օրվան:
Համոզված ենք, որ այս նախաձեռնությունը երիտասարդության շրջանում կբարձրացնի ազ•ային տոների նկատմամբ •իտակցությունըª հնարավորինս բացառելով օտար արժեքների արմատավորումը մեր ազ•ային կյանքում:
Մոսկվայի հայ կյանքում առաջին ան•ամ կազմակերպված այս հանդիսությունը մեծ ո•եւորություն առաջացրեց հայ ազ•ային եկեղեցական կյանքում:
Համոզված ենք, որ այս նախաձեռնությունը երիտասարդության շրջանում կբարձրացնի ազ•ային տոների նկատմամբ •իտակցությունըª հնարավորինս բացառելով օտար արժեքների արմատավորումը մեր ազ•ային կյանքում:
Ակնկալում ենք Ձեր •ործուն համա•ործակցությունը:
Տյառնընդառաջի տոնը Տիրոջն ընդառաջ •նալու հրավեր է բոլորին£ Քրիստոսª Աստծո Միածին Որդին« երկնքից խոնարհվեց եւ մեր փրկության համար աշխարհ եկավ£ Աա աստվածային սիրո •երա•ույն դրսեւորումն է Արարչից հեռացած արարածի հանդեպ£ Մարդացած Աստվածորդին ամեն պահ դիմում է մեզ© ՙԵկե°ք Ինձ մոտ« բոլոր հո•նածներդ ու բեռնավորվածներդ« եւ Ես ձեզ կհան•ստացնեմ՚ ¥Մատթ© ԺԱ 28¤£ Հաջորդ քայլը մերն է£ Յուրաքանչյուրս պետք է անսանք Տիրոջ ձայնին« քանզի ով Նրա հետեւից է •նում« ՙխավարի միջով չի քայլի« այլ կընդունի կյանքի լույսը՚ ¥Հովհ© Ը 12¤£
Հովսեփն ու Մարիամը Բեթղեհեմում 40 օր մնալուց հետո վերցնում են մանուկ Հիսուսին եւ •նում Երուսաղեմ Նրան ՙՏիրոջը ներկայացնելու՚ ¥Ղուկ© Ա 22¤£ Սրբազան ավանդության համաձայն, երբ նրանք տեղ են հասնում« Աստծո հրամանով փակված տաճարի արեւլյան դուռը բացվում է£
Փետրվարի 14-ինª Տյառնրնդառաջի տոնական Ս© Պատարա•ից հետո« բոլոր եկեղեցիներում կատարվում է նորապսակների օրհնության կար•ª զորացնելու նրանց սիրո եւ հավատարմության դաշինքը£ Սովորության համաձայնª Տյառնընդառաջի տոնին նվերներով այցելում են նորապսակներին£